Leven na een hartinfarct

Wie getroffen wordt door een hartinfarct, krijgt de schrik van zijn leven. Letterlijk. Voor veel mensen is de periode na een hartinfarct vol angst en onzekerheid. Hoe pak je het leven weer op na een hartinfarct? Cardioloog Suzanna de Vries en Angela Nieuwveld, nurse practitioner en coördinator van de hartrevalidatie- en hartfalenpolikliniek van de Isala klinieken in Zwolle, vertellen.

Leven na een hartinfarct
'Er zijn natuurlijk altijd mensen die laconiek reageren als ze een hartinfarct hebben gehad; maar de meeste mensen voelen zich in de periode na het infarct onzeker. Ze hebben het gevoel dat hun lijf hen in de steek gelaten heeft, vertelt De Vries. Zij is in Zwolle als cardioloog betrokken bij het hartrevalidatieprogramma. 'Mensen moeten weer vertrouwen krijgen in hun eigen lichaam. Ook de partner kan zich onzeker voelen. Vaak durven ze hun man of vrouw niet alleen te laten. Ze zijn bijvoorbeeld erg ongerust wanneer hij of zij vijf minuten later dan gewoonlijk terug is van een fietstochtje'.
Nieuwveld vult aan: 'Daarom betrekken we altijd de partner bij het revalidatieprogramma van de patiënt. De partner en de rest van het gezin hebben immers een belangrijke invloed op de patiënt.'

Ze vervolgt: 'Wat ook vaak voorkomt, is dat mensen na een hartinfarct een tijdlang eerder moe zijn en emotioneler. Dat heeft niet altijd direct een lichamelijke oorzaak. Het heeft er mee te maken dat een hartinfarct een heel ingrijpende gebeurtenis is, die je nu eenmaal moet verwerken. Dat heeft tijd nodig. De gesprekken tijdens de hartrevalidatie met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, helpen daar vaak goed bij. Mensen hebben echt steun aan elkaar.

Hartrevalidatieprogramma
Net als de meeste ziekenhuizen kent het Zwolse ziekenhuis een hartrevalidatieprogramma. De Vries: 'De hartrevalidatieverpleegkundige bespreekt allereerst uitgebreid met de patiënt wat er allemaal is gebeurd tijdens het infarct en bij de behandeling ervan. Bovendien legt de hartrevalidatieverpleegkundige uit wat het hartrevalidatieprogramma behelst. Het kent twee pijlers: een beweegprogramma en een voorlichtingsprogramma. Het beweegprogramma bestaat uit training onder leiding van een fysiotherapeut. Deelnemers fietsen, doen aan krachttraining en nemen deel aan spelvormen.'

Nurse practicioner Nieuwveld: 'Het voorlichtingsprogramma bestaat in Zwolle uit vier bijeenkomsten, waarbij ook partners worden uitgenodigd. De voorlichting wordt gegeven door een diëtist, een cardioloog in opleiding, een maatschappelijk werker en een psycholoog. Ook een cursus stoppen met roken kan deel uitmaken van het revalidatieprogramma. Het programma duurt in het totaal zes weken. Voor en na het programma meten we hoe de conditie van de patiënt is, lichamelijk en psychisch. En meestal zie je dat er in die zes weken flinke vooruitgang is geboekt.'

Na het programma staan mensen op eigen benen. Niet de gemakkelijkste tijd, vertelt cardioloog De Vries. Alles is erop gericht om een nieuw hartinfarct te voorkomen. 'Daarom is allereerst is een goede medicatie van belang. Er zijn medicamenten die ervoor zorgen dat de kans op herhaling zo klein mogelijk wordt. Daarnaast zijn er leefregels om het risico op herhaling te verminderen, zoals stoppen met roken, zorgen dat de bloeddruk en het cholesterolgehalte beneden de streefgrens komen, gezonde voeding en afvallen, als dat nodig is. En de belangrijkste leefregel: beweeg voldoende. Door te bewegen vallen mensen af, daalt hun bloeddruk, voelen ze zich beter en gaan ze gezonder eten. Ik adviseer de meeste mensen om vooral te blijven bewegen! Dat is echt één van de essentiële pijlers bij het voorkomen van een nieuw hartinfarct.'

Over het hartinfarct
Een hartinfarct ontstaat als gevolg van een vernauwing of afsluiting van de kransslagaders. Daardoor krijgt het deel áchter de vernauwing of afsluiting minder of geen bloed en zuurstof. Als gevolg daarvan sterven de hartspiercellen achter de afsluiting af. Er zijn drie soorten behandeling van een hartinfarct mogelijk.

• Dotteren: een dotterbehandeling heft vernauwingen in de kransslagaders op door een ballonnetje in het kransvat op te blazen. Het ballonnetje wordt ingebracht met een dunne draad via de lies of pols.
• Omleiding: met een bypass- of omleidingsoperatie zorgt de chirurg dat het bloed via een andere ader of slagader voorbij de vernauwing of verstopping wordt geleid.
• Medicatie: bijvoorbeeld cholesterolverlagers, medicijnen tegen een hoge bloeddruk, bloedverdunners en bètablokkers

De cardioloog bepaalt welke behandeling of combinatie van behandelingen het meest geschikt is.

Een ervaring
Jos van Welderen (65) kreeg een klein jaar geleden een licht hartinfarct. Een dotterbehandeling bleek niet nodig, hij werd behandeld met medicijnen. 'Anderhalve maand na het infarct kreeg ik een behoorlijke psychische opdonder. Voorheen kon je altijd van je lichaam op aan. En ineens ben je niet meer gezond. Dat heeft een enorme impact. Wat ook zo vreemd was: ik werd overgevoelig voor sommige dingen. Bij ons achter het huis wonen kraaien in een bosje. Ik kon ineens niet meer tegen dat gekras, het irriteerde me verschrikkelijk. Ook was ik prikkelbaar, kortaf en geen prettig mens om mee te leven. Ik had dat wel in de gaten, maar het ontbrak me aan de energie om er iets aan te doen. Die periode heeft wel een half jaar geduurd. Maar een hartinfarct kent niet alleen negatieve effecten. Het betekent ook een herbezinning: je bent geconfronteerd met de eindigheid van het leven. Je ziet de betrekkelijkheid van sommige zaken beter in en je geniet bijvoorbeeld enorm van je kinderen. Dat deed ik voorheen ook, maar zulke ervaringen worden wel dieper.'