De beste geheugentraining

…. genoeg slaap, geen stress en lekker bewegen

Boven de vijftig gaat je geheugen hard achteruit, denken veel mensen. Voor hen heeft Margriet Sitskoorn goed nieuws. Zij leidt de Cognitive Neuroscience Unit van de afdeling psychiatrie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht en is hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Universiteit van Tilburg. Onlangs verscheen van haar hand het boekje 'Lang leve de hersenen'. 'Een deel van je geheugen gaat achteruit, maar niet je hele geheugen'.

Lang leve de hersenen
Sommige onderdelen van het geheugen gaan met de jaren achteruit. Zo lijdt het zogenaamde 'geheugen voor de toekomst' onder het ouder worden. Sitskoorn: 'Dat geheugen gebruik je bijvoorbeeld om te onthouden wat je morgen moet doen. Er bestaan trucs om dat geheugen voor de toekomst te trainen. Stel dat je morgen om één uur je pillen moet innemen. Dan loop je in je hoofd dat hele proces door. Je kijkt naar de klok, loopt naar de keukentafel met het potje pillen en pakt een glaasje water. Je neemt je pillen in en terwijl je dat doet, slaat de klok één uur. Dan zul je zien dat je morgen, als de klok echt één uur slaat of je ziet het roodgeblokte kleedje van de keuken-tafel, aan de pillen wordt herinnerd. Al die geluiden en beelden verbind je met het innemen van je pillen. In het boekje 'Lang leve de hersenen' staan nog meer tips om het geheugen voor de toekomst te verbeteren.'

Wijsheid komt met de jaren
Dus er zijn trucjes, maar je geheugen gaat wel achteruit? 'Nee, niet je hele geheugen! Ik doe wel eens een testje als ik voor een zaal met mensen sta. Ik geef dan een lijst met zestien woorden, die de mensen moeten onthouden. Dan blijkt dat jonge mensen deze nieuwe informatie beter opslaan dan ouderen. Vraag ik daarentegen wanneer de Tweede Wereldoorlog begon, of wie er voor Juliana koningin was, dan scoren oudere mensen juist beter.'
'Het blijkt dat zij deze eerder geleerde informatie beter hebben opgeslagen en er makkelijker toegang toe hebben. De infrastructuur voor die informatie in hun brein is sterker, beter ingesleten. Ze zeggen niet voor niets dat wijsheid met de jaren komt: oudere mensen hebben in hun leven meer informatie vergaard en weten die informatie te gebruiken. Dus de conclusie dat je geheugen met de jaren achteruit gaat, is te eenzijdig.'

Nintendo Brain Training
Helaas: er is niet één oefening waarmee je het hele geheugen traint. Geen oefening die je over het algemeen slimmer maakt. Margriet Sitskoorn: 'Je wordt goed in wat je traint, maar over het algemeen alléén daar in. Dus als je oefent om woordenlijsten uit je hoofd te leren, dan word je goed in het onthouden van woordenlijsten.' En de Nintendo Brain Training, helpt die om je brein fit te houden? 'Daar is jammer genoeg nooit goed wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Maar het is leuk om op deze manier met je geheugen bezig te zijn. Als je er plezier in hebt en de score (de 'breinleeftijd') niet al te serieus neemt, moet je het vooral spelen. Maar het spel kan echt niet zoiets als dementie tegengaan.'

Een mens heeft verschillende geheugens, elk met een eigen functie.

• Korte termijn geheugen: het vermogen om nieuwe informatie op te slaan
• Lange termijn geheugen:kunnen beschikken over een grote hoeveelheid informatie uit het verleden
• Werkgeheugen: vermogen om snel informatie op te slaan die je meteen weer nodig hebt, voor bijvoorbeeld hoofdrekenen
• Geheugen voor de toekomst: vermogen om te onthouden wat je in de toekomst moet doen

Tips van Margriet Sitskoorn
'Het is heel goed voor je geheugen om fysiek actief te blijven. Om lekker in beweging te zijn. Dat is niet alleen gezond voor je lichamelijke conditie, maar ook voor je brein. Verder weten we dat voldoende slaap belangrijk is om je geheugen op peil te houden. En dat stress heel slecht is: chronische stress maakt je brein kapot.' En de gouden tip? 'Blijf je brein steeds uitdagen met nieuwe dingen. Heb je altijd al Spaans willen leren? Doen! Ben je een meester in appeltaart bakken? Stort je op de soufflé! Zoek een uitdaging waarbij je passie voelt. Dan blijf je gemotiveerd.