Botten en Gewrichten

Hou jezelf soepel en sterk
Botten en gewrichten zijn hard nodig om het lichaam stevigheid te geven en om soepel te bewegen. Hoe houdt u uw botten en gewrichten in conditie? Wat kan er misgaan met botten en gewrichten en hoe voorkomt u dat? Orthopedisch chirurg Micha Holla (35) van het UMC St Radboud in Nijmegen geeft duidelijkheid.

Botten van jonge kinderen zijn buigzaam als twijgjes en bij oudere mensen juist heel broos. Klopt dat?
Bij een ongeboren baby zijn alle botjes nog kraakbeenachtig en flexibel. Als het kind ouder wordt, verkalken de botten en worden ze steeds stijver. Aan het uiteinde van de botten van kinderen zitten groeischijven, van waaruit het bot verder kan groeien. Uiteindelijk verkalken ook deze groeischijven. Bij meisjes ongeveer één jaar na de eerste menstruatie, bij jongens nog later. Als mensen ouder worden, neemt de hoeveelheid bot af en wordt het minder buigzaam. De volkswijsheid dat kinderen nog soepele botjes hebben, klopt dus. Bij oudere mensen kunnen de botten door osteoporose inderdaad brozer worden en eerder breken.

Wat is het verschil tussen osteoporose en artrose?
 Veel mensen halen artrose en osteoporose door elkaar. Bij osteoporose neemt het aantal botbalkjes - de speciale structuur van botweefsel - af. Daardoor kunnen botten gemakkelijker breken. Bij artrose is het laagje kraakbeen dat aan het uiteinde van de botten bij de gewrichten zit, dunner geworden of soms zelfs helemaal verdwenen. Daardoor wordt bewegen vaak pijnlijk en kunnen mensen uiteindelijk minder soepel bewegen.

Kun je deze aandoeningen voorkomen?
We weten nog niet zo goed hoe we artrose het beste kunnen voorkomen. Het is in elk geval goed om geen overgewicht te hebben. En blijf in beweging! Op dit moment is er veel aandacht voor glucosamine, een voedingssupplement dat bestanddelen van kraakbeen bevat. Het zou de kwaliteit van het kraakbeen verbeteren. Of dat werkelijk zo is, welke soort glucosamine het beste werkt en in welke dosering, dat weten we nog niet. Het is gewoon bij de drogist te koop, dus als ze het willen proberen, zeg ik tegen mensen met milde artrose klachten: probeer het enkele weken, en stop gewoon als het niet helpt.

De oorzaken van osteoporose zijn duidelijker. Osteoporose kan onder andere veroorzaakt worden door een gebrek aan zonlicht, een tekort aan calcium (kalk) en een veranderende hormoonhuishouding na de overgang. Maar ook door langdurig onvoldoende belasting kan osteoporose ontstaan. Stuur je bijvoorbeeld een gezonde jonge astronaut voor een paar weken de ruimte in, zonder zon en beweging, dan komt hij terug met osteoporose. Door in beweging te blijven, gevarieerd te eten en regelmatig in de zon te komen, verminder je de kans op osteoporose.

Als je normaal eet, is extra kalkinname meestal niet nodig. Volg de adviezen over de dagelijks aanbevolen hoeveelheid calcium die je op elk pak melk vindt. Weet je: je moet eigenlijk gewoon díe dingen doen waarvan je wel weet dat ze gezond zijn. Door pijn en stijfheid merken veel mensen dat ze artrose hebben. Maar je kunt osteoporose hebben zonder het te merken.

Hoe hou je dat dan in de gaten?
Bij vrouwen boven de vijftig jaar met een botbreuk of een inzakkingfractuur van een wervel bestaat er een duidelijke reden om een botdichtheidmeting te doen. Vroeger gebeurde dat meestal in het ziekenhuis. Nu zijn er mobiele apparaten die eenvoudiger de botdichtheid kunnen meten. Je hebt dan al snel een eerste indicatie of je osteoporose hebt. Deze metingen worden op verschillende plekken verricht, onder andere in gezondheidscentra, commerciële klinieken en op gezondheidsbeurzen. In de toekomst misschien zelfs wel bij de supermarkt. Dat is prima. Maar ik vind wel dat degene die het onderzoek doet, de resultaten goed moet kunnen interpreteren en onafhankelijk advies geven. Je mag geen onnodige onrust veroorzaken bij mensen.

Speciaal voor leden
Leden kunnen voor gezondheidsadvies terecht bij ons gratis Spreekuur Online.