Veerkracht bij tegenwind
‘Hoe ga je om met een lekke band, ruzie met je partner, een chronische ziekte? Hoe reageer je op een probleem? Veel mensen hebben een heel eigen manier om met problemen om te gaan.’ Professor Ad Kaptein, hoogleraar Medische Psychologie LUMC, houdt zich al jaren bezig met de studie naar gedrag bij tegenslag, hoe bijvoorbeeld mensen reageren op een chronische ziekte.
‘Het lijkt erop dat een mens zijn hele leven voor min of meer hetzelfde gedrag kiest om problemen het hoofd te bieden. Dat zit voor een deel in je karakter. Het wordt nog eens versterkt door je opvoeding en levensgeschiedenis. Zo zijn er mensen voor wie de ziekte het allerbelangrijkste in het leven wordt. Ze praten vrijwel nergens anders meer over en denken nergens anders meer aan. Of ze gaan bij de pakken neerzitten, alcohol drinken en chocolade eten. Anderen verweren zich juist, tonen zich een ‘vechtertje’. Ze pakken de ziekte actief aan.’
Flexibel
‘Wat de beste reactie is op tegenslag, verschilt per probleem. Soms hebben mensen het meeste aan een combinatie van verschillende reacties. Hoe flexibeler mensen kunnen reageren op problemen, hoe meer veerkracht ze hebben. Gelukkig kunnen gedragsvaardigheden bij tegenslag, getraind worden. Patiënten leren dan om te gaan met de gevolgen van hun ziekte. Ze leren hun gezondheid te ‘managen’ en daar een actieve rol in te hebben. Eigenlijk hoop je dat de dokter het verbeteren van veerkracht altijd bespreekt met zijn patiënten. Het staat meestal ook wel in de protocollen dat hij daarover met de patiënt moet praten. Alleen: in de praktijk komt het er niet altijd van. Door tijdgebrek, of omdat de dokter er niet aan denkt. Ik vind dat nogal jammer. Te meer omdat er veel wetenschappelijk bewijs is dat je veerkracht echt kunt verbeteren’.
Trainen
Dat wetenschappelijk bewijs komt uit allerlei onderzoek naar het trainen van vaardigheden die helpen bij het omgaan met tegenslag. ‘Vooral bij mensen met reuma, astma, hart- en vaatziekten of borstkanker. Mensen blijken veel baat bij trainingen te hebben. Gelukkig hebben de meeste grote medische centra inmiddels zulke trainingen’.
Patiënten komen dan bijvoorbeeld gedurende zo’n acht weken, eenmaal per week bij elkaar voor een bijeenkomst van twee uur. De groepen bestaan uit acht tot tien patiënten. De bijeenkomsten worden geleid door bijvoorbeeld een ervaren fysiotherapeut of verpleegkundige. Vaak is er ook een expertpatiënt (ervaringsdeskundige) bij betrokken.
Trots
‘Vrouwen met borstkanker bijvoorbeeld, hebben vaak heel veel aan de tips en adviezen van een ervaren patiënte als het gaat om het omgaan met de ziekte. Ik zou iedereen willen aanmoedigen die bij zichzelf onvoldoende veerkracht ervaart: zoek hulp! Wees daar niet te trots voor. Alleen op deze manier blijf je je ziekte de baas’.
Omgaan met uw ziekte.. acht tips
- Zorg dat u fysiek actief blijft. Als is het maar een klein rondje fietsen, of een blokje om met de hond. Dat kan ook met een rolstoel!
- Blijf vooral sociaal actief. Probeer lid van een club te blijven of te worden.
- Als u behoefte heeft aan informatie over uw ziekte of probleem, probeer die informatie dan ook te krijgen. Op deze site vindt u ook een schat aan informatie over ziekten en aandoeningen.
- Zoek contact met lotgenoten. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen daarbij gebaat zijn.
- Probeer met uw partner te blijven praten over hoe u zo veerkrachtig mogelijk blijft.
- Laat de ziekte niet het belangrijkste gespreksonderwerp van u en uw naasten worden.
- Vraag uw huisarts naar cursussen die u leren omgaan met uw ziekte of probleem. U kunt ook de Ledenconsulent om advies vragen.
- Op internet is steeds meer informatie beschikbaar. Heel interessant zijn bijvoorbeeld online zelfmanagement-programma’s. Deze programma’s ondersteunen u bij het zo goed mogelijk omgaan met uw ziekte of aandoening. Kijk bijvoorbeeld eens op www.indigo.nl
Zeven gedragsstijlen om met problemen om te gaan
- U grijpt direct in als er moeilijkheden zijn
- U troost uzelf, verwent uzelf, en probeert te ontspannen
- U vermijdt het probleem: u ontkent het of maakt het minder belangrijk
- U zoekt sociale steun bijvoorbeeld door uw zorgen te delen en lotgenoten te zoeken
- U zondert zich af en onderneemt geen actie
- Expressie: u geeft uiting aan uw emoties bijvoorbeeld gedichten schrijven, schilderen, egodocumenten maken
- Geruststellende gedachten: het komt wel goed, mijn dokter vindt wel een oplossing
